ನವದೆಹಲಿ : ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಪ್ರಯಾಣದ ಕಡೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. ದೇಶದ ಮೊದಲ ‘ಗ್ರೀನ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್’ ರೈಲು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಚ್ಛ, ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಶೂನ್ಯ-ಉತ್ಸರ್ಜನ (Zero Emission) ಸಾರಿಗೆಯತ್ತ ಭಾರತದ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಈ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು, “ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಹೈಡ್ರೋಜನ್-ಚಾಲಿತ ರೈಲು ಹರಿಯಾಣದಿಂದ ತನ್ನ ಪಯಣ ಆರಂಭಿಸಲಿದೆ” ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
‘ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಫಾರ್ ಹೆರಿಟೇಜ್’ ಯೋಜನೆ
ಈ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ‘ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಫಾರ್ ಹೆರಿಟೇಜ್’ (Heritage) ಉಪಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 35 ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಹಳೆಯ ಡೀಸೆಲ್ ಎಂಜಿನ್ಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಇದು 10 ಕೋಚ್ಗಳ ಹೈಡ್ರೋಜನ್-ಚಾಲಿತ DEMU ಸೆಟ್ ಆಗಿದ್ದು, 682 ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 2,600 ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಯೋಗದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೈಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರೂ, ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಿಯಮಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಗಂಟೆಗೆ 75 ಕಿ.ಮೀ ವೇಗವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ?
ಈ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲುಗಳು ಒಂದು ರೀತಿಯ ‘ಚಲಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರ’ಗಳಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಫ್ಯೂಯಲ್ ಸೆಲ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ, ರೈಲಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಮೋಟಾರ್ಗಳು ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಕಾರಕ ಹೊಗೆ ಹೊರಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಹಬೆ (Water Vapor) ಮಾತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಏಕೆ ಈ ಯೋಜನೆ ಮುಖ್ಯ?
ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೈಲುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ರೈಲುಗಳಂತೆಯೇ ಪರಿಸರ ಲಾಭವನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲ ಈ ರೈಲುಗಳನ್ನು, ಡೀಸೆಲ್ ರೈಲುಗಳಂತೆ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ತುಂಬಿ ಮತ್ತೆ ಓಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ರೈಲ್ವೆ ಜಾಲವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಂಗಾಲ ಮುಕ್ತ (Carbon Neutral) ಮಾಡುವ ಗುರಿಯತ್ತ ಇದೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಮುನ್ನುಡಿಯಾಗಿದೆ.
